Masa solna przepis ma najprostszy z możliwych: szklanka mąki, szklanka soli i około pół szklanki wody. Z tych trzech składników, które są w każdej kuchni, w kwadrans zrobisz masę do lepienia dla dziecka, a po wysuszeniu trwałe ozdoby choinkowe, zawieszki i magnesy. Poniżej proporcje w tabeli, suszenie w piekarniku i na powietrzu, malowanie i lakierowanie oraz darmowy szablon foremek do druku.
Masa solna: przepis i proporcje
Podstawowa zasada to równe objętości mąki i soli oraz tyle wody, żeby masa przestała się kleić do rąk. Najlepiej mierzyć jedną szklanką (250 ml), bo wtedy proporcje zawsze się zgadzają, niezależnie od tego, ile ważą składniki.
| składnik | 1 porcja (ok. 15 małych ozdób) | 3 porcje (cała klasa) |
|---|---|---|
| mąka pszenna (zwykła, typ 450–650) | 1 szklanka (ok. 150 g) | 3 szklanki (ok. 450 g) |
| sól drobna, niejodowana | 1 szklanka (ok. 300 g) | 3 szklanki (ok. 900 g) |
| woda letnia | ok. 1/2 szklanki (125 ml) | ok. 1,5 szklanki (375 ml) |
| olej (opcjonalnie, dla gładkości) | 1 łyżka | 3 łyżki |
| mąka ziemniaczana (opcjonalnie, mniej pęknięć) | 2 łyżki | 6 łyżek |
Jak zrobić masę solną krok po kroku
- Wsyp do miski mąkę i sól, wymieszaj łyżką na sucho.
- Wlewaj wodę stopniowo, po kilka łyżek, i mieszaj. Wody może wyjść odrobinę mniej albo więcej niż w tabeli, zależnie od mąki.
- Gdy masa zacznie się zbijać, przełóż ją na blat i wyrabiaj rękami 5–10 minut, aż będzie gładka i elastyczna jak ciasto na pierogi.
- Jeśli klei się do rąk, dosyp łyżkę mąki. Jeśli kruszy się i pęka, dodaj łyżkę wody.
- Gotową masę zawiń w folię, żeby nie wysychała w trakcie pracy.
Sól drobna daje gładką powierzchnię, gruboziarnista zostawia grudki, które widać po wysuszeniu. Sól jodowana też się nada, choć bywa, że masa z niej lekko żółknie. Mąki pełnoziarnistej nie używaj, bo jest ciemna i ma otręby.
Kolorowa masa solna
Masę możesz zabarwić przed lepieniem albo pomalować po wysuszeniu. Do barwienia na mokro najlepiej nadają się barwniki spożywcze w żelu, które dodaje się do wody przed wlaniem jej do mąki. Z naturalnych zamienników kakao daje kolor piernikowy, kurkuma żółty, a sok z buraka różowy, który po wysuszeniu blednie. Farby plakatowe wmieszane w masę też działają, ale kolor wychodzi bledszy niż przy malowaniu na gotowo.
Ozdoby choinkowe z masy solnej (szablon foremek PDF)
Na święta masa solna zamienia się w zawieszki: gwiazdki, serca, choinki, bombki, dzwonki i piernikowe ludziki. Jeśli nie masz foremek do ciastek, wydrukuj nasz szablon, wytnij kształty z kartonu (na przykład z pudełka po płatkach), połóż na rozwałkowanej masie i obrysuj nożykiem. Szablon ma sześć kształtów w dwóch rozmiarach: około 5 cm i 3,5 cm.
- Rozwałkuj masę na grubość 5–7 mm. Cieńsze ozdoby pękają, grubsze dłużej schną.
- Wytnij kształty foremką albo nożykiem według szablonu.
- Słomką do napojów zrób dziurkę na zawieszkę, co najmniej 8 mm od brzegu.
- Wzorki odciśnij przed suszeniem: koronką, liściem, guzikiem, widelcem albo pieczątką. Ozdoby z odciśniętą gałązką świerku wyglądają bardzo naturalnie.
- Przełóż ozdoby na blachę z papierem do pieczenia i susz jedną z metod opisanych niżej.
Z jednej porcji wychodzi kilkanaście ozdób średniej wielkości. Gotowe zawieszki na choinkę przewlecz czerwoną wstążką, sznurkiem jutowym albo złotą nitką. Masę solną możesz też łączyć z innymi technikami: obok dobrze wyglądają ozdoby z masy porcelanowej, które są gładsze i białe, oraz ozdoby świąteczne z papieru.
Suszenie masy solnej: piekarnik czy powietrze
| metoda | jak | czas (ozdoba 5–7 mm) |
|---|---|---|
| piekarnik | 75–100 °C, termoobieg wyłączony, drzwiczki uchylone na grubość łyżki; zacznij od 50 °C przez pierwszą godzinę | ok. 2–4 godzin, grubsze dłużej |
| na powietrzu | na kratce albo papierze, w ciepłym miejscu, z dala od wilgoci; co kilka godzin odwracaj | 2–4 dni (ok. 1 dzień na każde 2 mm grubości) |
| na kaloryferze | na desce, nie bezpośrednio na żeberkach; odwracaj co kilka godzin | 1–2 dni |
Najczęstszy błąd to za wysoka temperatura. Powyżej 120 °C masa puchnie, robi się na niej skorupa, a w środku zostaje wilgoć, przez co ozdoby pękają po kilku dniach. Ozdoba jest sucha, gdy po popukaniu wydaje głuchy, twardy dźwięk, a od spodu nie jest chłodna w dotyku. Ozdób z piekarnika nie maluj od razu, tylko poczekaj, aż ostygną.
Malowanie i lakierowanie
Wysuszone ozdoby maluje się farbami plakatowymi, akrylowymi albo temperą. Akryle kryją najlepiej i nie rozmazują się po wyschnięciu, plakatówki są tańsze i lepsze dla małych dzieci. Złote i srebrne detale dodaj na końcu cienkim pędzelkiem albo markerem do szkła.
Ostatni krok to lakier. Masa solna chłonie wilgoć z powietrza i niezabezpieczona po roku w piwnicy potrafi zmięknąć albo spleśnieć. Pokryj ozdoby z obu stron bezbarwnym lakierem akrylowym (w sprayu albo pędzlem), a dla połysku nawet dwiema warstwami. Dzieci mogą użyć kleju wikol rozrobionego pół na pół z wodą, który po wyschnięciu jest przezroczysty.
Masa solna dla dziecka: na co uważać
- Masa solna nie jest trująca dla dziecka, ale nie jest jadalna: jest bardzo słona, więc maluchy pilnuj przy pierwszej zabawie.
- Trzymaj ją z dala od psów. Duża ilość soli jest dla psa niebezpieczna, a surowa masa i świeże ozdoby potrafią kusić zapachem mąki. Po zjedzeniu masy przez psa skontaktuj się z weterynarzem.
- Po zabawie dzieci powinny umyć ręce, bo sól wysusza skórę i szczypie w drobne ranki.
- Surową masę przechowasz w szczelnym pojemniku albo w folii w lodówce przez 3–5 dni.
Lepienie z masy solnej to jedna z ulubionych prac w przedszkolu, bo łączy zabawę ciastoliną z zrobieniem czegoś trwałego. Pomysły na grudzień znajdziesz w zestawieniu świąteczne prace plastyczne, a na prezent od dziecka dla dziadków w artykule prezenty robione przez dzieci.
Zobacz też: bileciki na prezenty do druku, gwiazda z papieru.
Najczęstsze pytania o masę solną
Wymieszaj szklankę mąki pszennej ze szklanką drobnej soli i stopniowo dolewaj około pół szklanki wody. Wyrabiaj 5–10 minut, aż masa będzie gładka i nie będzie się kleić do rąk.
Suszy się ją w piekarniku w 75–100 °C z uchylonymi drzwiczkami przez 2–4 godziny albo na powietrzu przez kilka dni. Po wysuszeniu warto ją polakierować, żeby nie chłonęła wilgoci.
Tak samo jak zwykłą: mąka, sól i woda w proporcji 1:1:0,5. Dla dziecka warto dodać łyżkę oleju, bo masa jest wtedy bardziej plastyczna i mniej wysusza ręce.
Z mąki pszennej, drobnej soli i wody. Opcjonalnie dodaje się łyżkę oleju dla gładkości albo dwie łyżki mąki ziemniaczanej, żeby ozdoby mniej pękały.
Najczęściej przez zbyt wysoką temperaturę suszenia, zbyt szybkie suszenie albo za suchą masę. Susz ją powoli, w temperaturze nie wyższej niż 100 °C, i nie rób ozdób cieńszych niż 5 mm.
W piekarniku 2–4 godziny przy grubości 5–7 mm, na powietrzu od 2 do 4 dni. Grubsze figurki schną dłużej, nawet tydzień.