Palma wielkanocna to jedyna ozdoba tych świąt, która ma konkretny termin i konkretne zadanie: niesie się ją do kościoła w Niedzielę Palmową, czyli tydzień przed Wielkanocą. Zrobiona w domu wygląda lepiej od kupionej, bo można ją dopasować wzrostem do dziecka i dobrać kolory zamiast brać to, co akurat było w sklepie. Praca zajmuje od czterdziestu minut do dwóch godzin, w zależności od tego, czy robisz też kwiaty. Poniżej pełna instrukcja, dobór materiałów i wymiary.
Z czego robi się palmę
Tradycyjna palma opiera się na trzech grupach materiałów. Pierwsza to zieleń: bukszpan, tuja, borówka brusznica i barwinek, czyli rośliny zimozielone, które w marcu są dostępne w ogrodzie. Druga to bazie, czyli gałązki wierzby z puszystymi kotkami, będące najbardziej rozpoznawalnym elementem polskiej palmy. Trzecia to kwiaty i wstążki, dawniej suszone, dziś najczęściej z bibuły.
Do tego potrzebujesz rdzenia, czyli czegoś, co nada palmie sztywność. Najlepiej sprawdza się gruby kij, patyk leszczynowy albo tuba z tektury o średnicy dwóch centymetrów. Reszta materiałów to sznurek konopny albo drut florystyczny do wiązania, wstążka do wykończenia i sekator. Bazie warto zebrać z tygodniowym wyprzedzeniem i wstawić do wody, żeby się rozwinęły.
Jaka wysokość i proporcje
To decyzja, którą trzeba podjąć na początku, bo od niej zależy długość wszystkich elementów. Dla przedszkolaka odpowiednia palma ma od trzydziestu do pięćdziesięciu centymetrów, dla dziecka szkolnego od pięćdziesięciu do siedemdziesięciu, dla dorosłego do metra. Palma wyższa od niosącego wygląda efektownie na zdjęciu, ale w kościelnym tłumie jest po prostu kłopotliwa.
Proporcja, która wygląda najlepiej, to mniej więcej jedna trzecia wysokości na uchwyt i dwie trzecie na część dekoracyjną. Uchwyt musi być na tyle długi, żeby dało się palmę wygodnie trzymać w dłoni, czyli minimum piętnaście centymetrów. Grubość gotowej palmy powinna wynosić od ośmiu do dwunastu centymetrów, bo cieńsza wygląda ubogo, a grubsza robi się ciężka.
Palma krok po kroku
Zacznij od przygotowania materiału: przytnij zieleń na jednakową długość, ustaw bazie i kwiaty w osobnych kupkach. Rdzeń owiń pierwszą warstwą zieleni, przykładając gałązki równolegle do kija i wiążąc je sznurkiem u dołu, mniej więcej co trzy centymetry. Pracuj od góry ku dołowi i za każdym razem zakrywaj miejsce poprzedniego wiązania kolejną warstwą.
Gdy cały rdzeń jest pokryty zielenią, wprowadź bazie. Ustaw je tak, żeby wystawały ponad zieleń o pięć do dziesięciu centymetrów, i przywiąż w tych samych punktach. Następnie dodaj kwiaty z bibuły, rozmieszczając je nieparzyście i na różnych wysokościach, a nie w jednej linii. Na końcu owiń całą dolną część uchwytu wstążką, zachodzącą spiralnie z zakładką na połowę szerokości, i zawiąż kokardę.
Palma powinna być gotowa w sobotę poprzedzającą Niedzielę Palmową, bo świeża zieleń najlepiej wygląda pierwszego dnia. Jeśli robisz ją wcześniej, przechowuj ją w chłodnym miejscu i spryskaj wodą.
Kwiaty do palmy
To element, który najbardziej decyduje o wyglądzie całości i jednocześnie ten, przy którym najłatwiej przesadzić. Sprawdzona proporcja to około jednej trzeciej powierzchni na kwiaty i dwie trzecie na zieleń, bo palma w całości pokryta kwiatami traci charakter i zaczyna wyglądać jak bukiet. Kolory najlepiej ograniczyć do dwóch plus biel.
Najczęściej używa się kwiatów z bibuły, bo są lekkie, tanie i nie boją się deszczu tak jak żywe. Pełną instrukcję ich wykonania, dopasowaną właśnie do palmy, znajdziesz we wpisie o kwiatach z bibuły do palmy, a szerszy przegląd wzorów w tekście o kwiatach z bibuły. Alternatywą są kwiaty suszone, o czym piszemy przy suszonych kwiatach.
Palma z dzieckiem
To jedna z lepszych wspólnych prac przedświątecznych, bo składa się z wielu prostych, powtarzalnych czynności. Dziecko od czwartego roku życia poradzi sobie z robieniem kwiatów z bibuły i z podawaniem gałązek, starsze samodzielnie owinie wstążkę i zwiąże sznurek. Cięcie sekatorem zostaw dorosłym.
Warto pozwolić dziecku zdecydować o kolorach, nawet jeśli wybór będzie odbiegał od twojego. Palma niesiona z dumą, bo samodzielnie wybrana, jest więcej warta niż idealnie skomponowana, do której dziecko nie ma stosunku. Więcej prac na ten okres zebraliśmy we wpisie o wielkanocnych pracach plastycznych.
Co zrobić z palmą po świętach
Tradycja mówi, że poświęconej palmy nie wyrzuca się do kosza. Najczęściej stawia się ją za obrazem albo w widocznym miejscu i trzyma przez cały rok, do następnej Niedzieli Palmowej, a starą pali się albo zakopuje w ogrodzie. W niektórych regionach zachował się zwyczaj wtykania gałązki w pole albo w doniczkę z roślinami.
Jeśli nie przywiązujesz wagi do tradycji, palmę można potraktować jak zwykłą dekorację i po prostu wysuszyć. Bazie po wyschnięciu wyglądają bardzo ładnie i nadają się do kolejnych kompozycji, na przykład do wianka wielkanocnego albo do stroiku wielkanocnego na stół. Pozostałe pomysły na ten sezon zebraliśmy w przewodniku o ozdobach wielkanocnych DIY.
Najczęstsze pytania o palmę wielkanocną
Kiedy niesie się palmę do kościoła?
W Niedzielę Palmową, czyli tydzień przed Wielkanocą. Palma powinna być gotowa w poprzedzającą sobotę, bo świeża zieleń najlepiej wygląda pierwszego dnia.
Jak wysoka powinna być palma?
Dla przedszkolaka od trzydziestu do pięćdziesięciu centymetrów, dla dziecka szkolnego od pięćdziesięciu do siedemdziesięciu, dla dorosłego do metra. Jedna trzecia długości powinna przypadać na uchwyt.
Z czego zrobić palmę, jeśli nie mam ogrodu?
Bazie i bukszpan kupisz w marcu w każdej kwiaciarni i na targu, a resztę stanowią kwiaty z bibuły i wstążki. Zieleń można też zastąpić w całości suszonymi trawami i kłosami zbóż.