Makrama to technika wiązania sznurka w ozdobne wzory, bez igły, drutów i maszyny. Wystarczy sznurek, kij albo obręcz i para rąk, a cała trudność sprowadza się do opanowania czterech podstawowych splotów, z których buduje się absolutnie wszystko. To jeden z najbardziej wdzięcznych rodzajów rękodzieła dla początkujących, bo pierwszy efekt widać po dwudziestu minutach. W tym przewodniku przechodzimy przez materiały, cztery kluczowe sploty i pierwszy projekt do wykonania w jeden wieczór.
Czym jest makrama i skąd się wzięła
Nazwa pochodzi prawdopodobnie od arabskiego słowa oznaczającego frędzle albo ozdobną obwódkę. Technika jest bardzo stara, znana już w starożytnej Mezopotamii, a do Europy trafiła przez Hiszpanię wraz z arabskimi tkaczami. Przez wieki wykorzystywali ją marynarze, którzy w czasie długich rejsów wiązali z lin hamaki, siatki i ozdoby, a potem sprzedawali je w portach. Do domowego wystroju makrama trafiła na dobre w latach siedemdziesiątych, żeby wrócić z pełną siłą kilka lat temu.
Współczesna makrama to przede wszystkim dekoracje ścienne, kwietniki, łapacze snów i drobne dodatki takie jak breloki czy bransoletki. Jej przewagą nad innymi technikami jest to, że nie wymaga żadnego sprzętu i można ją odłożyć w dowolnym momencie, nie gubiąc postępu. Do tego materiał jest tani, a gotowe prace pasują do bardzo różnych wnętrz.
Jaki sznurek wybrać
To pytanie, które decyduje o wyglądzie gotowej pracy bardziej niż sam wzór. Sznurek bawełniany skręcany, oznaczany jako twisted, składa się z trzech skręconych pasm i po rozczesaniu daje piękne, falowane frędzle. Sznurek pleciony, czyli braided, ma gładką powierzchnię, jest sztywniejszy i nie da się go rozczesać, ale lepiej trzyma kształt. Sznurek jednożyłowy, single twist, jest najbardziej miękki i najlepiej nadaje się na frędzle.
Grubość dobiera się do skali projektu: pięć milimetrów na duże dekoracje ścienne, trzy milimetry na kwietniki i średnie prace, dwa milimetry na biżuterię i drobiazgi. Na pierwszą pracę polecamy sznurek bawełniany skręcany o grubości trzech milimetrów, bo jest wybaczający i dobrze widać na nim splot. Kupuj z zapasem, bo makrama zużywa znacznie więcej sznurka, niż się wydaje: przyjmuje się, że każdy sznurek powinien być około czterokrotnie dłuższy niż docelowa wysokość pracy, a przy gęstych wzorach nawet sześciokrotnie.
Cztery sploty, które wystarczą na wszystko
Pierwszy to węzeł montażowy, zwany główką skowronka, którym mocujesz sznurki do kija albo obręczy. Składasz sznurek na pół, przekładasz pętlę za kijem, przeciągasz przez nią oba końce i dociągasz. To zawsze pierwszy krok każdej pracy. Drugi splot to węzeł płaski, podstawa całej makramy: pracujesz czterema sznurkami, gdzie dwa środkowe są nieruchome, a dwa zewnętrzne owijają się wokół nich raz z jednej, raz z drugiej strony.
Trzeci splot to węzeł spiralny, będący wariantem płaskiego, w którym owijasz zawsze z tej samej strony, przez co praca sama zaczyna się skręcać w spiralę. Czwarty to węzeł rypsowy, używany do tworzenia linii ukośnych, poziomych i pionowych, którym rysuje się wzory geometryczne. Opanowanie tych czterech splotów zajmuje jedno popołudnie i otwiera drogę do praktycznie każdego projektu.
Warto ćwiczyć każdy splot na krótkich odcinkach sznurka przypiętych do oparcia krzesła, zanim zaczniesz właściwą pracę. Bardzo pomaga też pilnowanie równego naprężenia, bo najczęstszy błąd początkujących to nierówno dociągane węzły, przez które praca robi się falista. Dobrą praktyką jest liczenie węzłów w rzędzie na głos.
Pierwszy projekt: prosta dekoracja na ścianę
Na start przygotuj kij o długości trzydziestu centymetrów i osiem sznurków po dwa metry. Zamocuj wszystkie osiem węzłem montażowym, rozkładając je równomiernie. Zrób pierwszy rząd z czterech węzłów płaskich, potem drugi rząd przesunięty o dwa sznurki, tworząc charakterystyczną kratkę. Powtórz to pięć razy, a następnie przytnij dolne końce w kształt litery V i rozczesz je szczotką do włosów, żeby powstały frędzle.
Cała praca zajmuje około czterdziestu minut i daje gotową dekorację o wysokości mniej więcej pięćdziesięciu centymetrów. To najlepszy możliwy sprawdzian, czy technika ci odpowiada, zanim zainwestujesz w większy projekt. Gdy poczujesz się pewnie, przejdź do bardziej rozbudowanych wzorów, które opisujemy we wpisie o makramie na ścianę.
Co zrobić po pierwszej pracy
Naturalnym drugim projektem jest kwietnik, bo wykorzystuje dokładnie te same cztery sploty, tylko ułożone w koło zamiast w płaszczyźnie. Instrukcję krok po kroku razem z wymiarami znajdziesz we wpisie o kwietniku z makramy. Trzecim projektem może być praca figuratywna, na przykład sowa z makramy, gdzie uczysz się prowadzenia węzła rypsowego po łuku.
Makrama świetnie łączy się z innymi technikami rękodzielniczymi. Sznurkowe elementy dobrze wyglądają zestawione z doniczkami z cementu, a drobne prace, takie jak breloki, sprawdzają się jako prezenty robione przez dzieci. Zimą warto spróbować makramowej choinki i aniołków na choinkę.
Najczęstsze pytania o makramę
Ile sznurka potrzeba na makramę?
Przyjmuje się, że każdy sznurek powinien być około czterokrotnie dłuższy niż docelowa wysokość pracy, a przy gęstych wzorach nawet sześciokrotnie. Na prostą dekorację o wysokości pięćdziesięciu centymetrów potrzebujesz około szesnastu metrów sznurka.
Od czego zacząć naukę makramy?
Od czterech podstawowych splotów: montażowego, płaskiego, spiralnego i rypsowego. Ćwicz je na krótkich odcinkach przypiętych do oparcia krzesła, zanim zaczniesz właściwy projekt.
Jaki sznurek do makramy dla początkujących?
Bawełniany skręcany o grubości trzech milimetrów. Jest wybaczający dla nierównych węzłów, dobrze widać na nim splot i można go rozczesać na frędzle.