Święta to jeden z najbardziej odpadotwórczych okresów w roku, więc choinka ubrana w rzeczy uratowane z kosza ma w sobie coś więcej niż tylko oszczędność. Nakrętki, żarówki, kapsle, opakowania po jajkach i gazety zamieniają się w dekoracje, które wcale nie wyglądają na zrobione z odpadów. Poniżej dwanaście projektów uporządkowanych według surowca, wszystkie do wykonania bez specjalistycznych narzędzi. Większość materiałów masz już w domu.
Co warto zbierać od jesieni
Jeśli chcesz ubrać choinkę w całości z recyklingu, zacznij zbierać materiały około października, bo część z nich gromadzi się powoli. Najbardziej przydatne są nakrętki metalowe od słoików i butelek, przepalone żarówki, tekturowe rolki po papierze, opakowania po jajkach, gazety, korki, plastikowe butelki i stare płyty CD. Warto trzymać je w jednym pudle, bo szukanie po całym domu w grudniu skutecznie zniechęca.
Do tego przydają się materiały, które i tak wyrzucamy po świętach: kartony po prezentach, papier pakowy i wstążki. Wiele z nich można wykorzystać do dekoracji jeszcze w tym samym sezonie. Podobne podejście do materiałów opisujemy we wpisie o ponownym wykorzystaniu torby papierowej.
Żarówki i szkło
Przepalona żarówka ma kształt, który sam w sobie przypomina bombkę, więc wystarczy niewiele, żeby zamienić ją w ozdobę. Najprostsza wersja to pomalowanie jej farbą akrylową i doklejenie sznurka do gwintu. Bardziej efektowna to owinięcie gwintu sznurkiem jutowym i domalowanie twarzy bałwana albo renifera. Żarówki LED i energooszczędne odpadają, bo zawierają elementy, których nie należy otwierać ani niszczyć.
Uwaga na bezpieczeństwo: żarówka jest szklana i tłucze się jak bombka, więc nie wieszaj jej nisko w domu z małym dzieckiem albo zwierzęciem. Ze szkła da się też wykorzystać małe słoiczki, w których po odwróceniu do góry dnem i wypełnieniu watą oraz drobną figurką powstaje domowa kula śnieżna. To projekt bliski technikom opisanym w naszym wpisie o stroiku świątecznym w szkle.
Nakrętki, kapsle i metal
Kapsle po napojach to gotowe krążki, które wystarczy pomalować i połączyć. Trzy kapsle sklejone w trójkąt dają choinkę, kilkanaście nanizanych na drut tworzy wieniec, a pojedynczy kapsel z domalowaną twarzą i doklejonym sznurkiem staje się zawieszką. Do malowania metalu użyj farby akrylowej albo lakieru do paznokci, bo zwykłe farby plakatowe się nie trzymają.
Nakrętki od słoików sprawdzają się jako ramki na małe zdjęcia rodzinne, co daje bardzo osobistą ozdobę. Wystarczy wyciąć zdjęcie kółkiem odpowiedniej wielkości, wkleić do środka i przymocować wstążkę. Taka ozdoba z datą na odwrocie staje się z czasem świątecznym archiwum rodzinnym i jest jednym z lepszych pomysłów na prezent DIY dla dziadków.
Papier, tektura i gazety
Z gazet robi się papierową wiklinę: pasek gazety nawija się na patyk do szaszłyków, tworząc długą rurkę, z której można pleść kosze, gwiazdy i wieńce. Technika wymaga cierpliwości, ale materiał jest darmowy i nieograniczony. Prostszy wariant to zwykłe zwijanie pasków gazety w spirale i sklejanie ich w płaskie kształty.
Rolki po papierze toaletowym po spłaszczeniu i pocięciu na centymetrowe odcinki dają kształt zbliżony do płatka, z którego składa się gwiazdy i śnieżynki. Opakowania po jajkach po wycięciu pojedynczych komór i pomalowaniu zamieniają się w dzwoneczki i kwiaty. Więcej konstrukcji papierowych, także tych z surowca kupionego, znajdziesz we wpisie o ozdobach na choinkę z papieru.
Tekstylia i resztki
Stary sweter, koszulka albo dżinsy dają materiał na ozdoby, których nie kupisz w sklepie. Dzianina swetrowa naciągnięta na styropianową kulę daje bombkę o bardzo przyjemnej fakturze, a paski starej koszulki nawinięte na tekturowy pierścień tworzą wieniec. Dżins świetnie wygląda pocięty w gwiazdki, bo jego surowa krawędź strzępi się w kontrolowany sposób.
Z resztek materiału po innych projektach warto uszyć płaskie ozdoby wypełnione watoliną. To dobry pierwszy projekt na maszynie, opisany szerzej w naszych podstawach szycia. Jeśli masz zapas filcu z innych prac, zajrzyj też do świątecznych ozdób z filcu.
Jak sprawić, żeby to nie wyglądało na śmieci
Cała sztuka polega na jednej rzeczy: konsekwencji koloru. Dwanaście różnych odpadów pomalowanych na jeden kolor, na przykład biały albo złoty, natychmiast staje się kolekcją, a te same przedmioty w oryginalnych barwach wyglądają na to, czym są. Malowanie sprayem gruntującym w jednym kolorze to najskuteczniejszy zabieg w całym tym wpisie.
Druga zasada to nie zdradzać surowca. Jeśli po ozdobie od razu widać, że to opakowanie po jajkach, coś poszło nie tak. Trzecia to trzymanie się jednej albo dwóch grup materiałowych zamiast wszystkich naraz. Szersze omówienie zasad kompozycji znajdziesz we wpisie o nowoczesnych ozdobach choinkowych, a pełny przegląd technik w przewodniku o ozdobach choinkowych DIY.
Najczęstsze pytania o ozdoby z recyklingu
Czym pomalować plastik i metal?
Farbą akrylową albo sprayem do tworzyw sztucznych, najlepiej po wcześniejszym zagruntowaniu. Farby plakatowe i szkolne nie trzymają się gładkich powierzchni i schodzą przy pierwszym dotknięciu.
Czy przepalone żarówki są bezpieczne?
Zwykłe żarówki tradycyjne tak, pod warunkiem że nie próbujesz ich otwierać i wieszasz wysoko, poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Żarówek energooszczędnych i LED nie używaj do prac plastycznych.
Jak sprawić, żeby ozdoby z odpadów wyglądały spójnie?
Pomaluj wszystkie na jeden kolor, najlepiej sprayem gruntującym. To jeden zabieg, który z przypadkowego zbioru przedmiotów robi kolekcję.