Ozdoby choinkowe zrobione samodzielnie mają nad kupionymi jedną przewagę, której nie da się podrobić: każda z nich ma swoją historię. Ta z pierwszego roku w nowym mieszkaniu, ta zrobiona przez dziecko w przedszkolu, ta z resztek materiału po sukience. Po kilku sezonach z takich drobiazgów powstaje kolekcja, do której wraca się co grudzień. W tym przewodniku zebraliśmy dwadzieścia pięć pomysłów uporządkowanych według materiału, z informacją o czasie wykonania i o tym, czy poradzi sobie z nimi dziecko.
Od czego zacząć, czyli plan zamiast chaosu
Największy błąd przy własnoręcznych ozdobach to robienie wszystkiego naraz i ze wszystkiego. Efektem jest choinka, na której wisi dwadzieścia różnych technik i żadna nie tworzy całości. Znacznie lepiej wybrać dwa albo trzy materiały wiodące i trzymać się ich, na przykład papier i drewno albo filc i sznurek. Wtedy nawet nierówno wykonane elementy układają się w spójny zestaw.
Drugą decyzją jest paleta. Trzy kolory to maksimum, licząc zieleń choinki jako jeden z nich, bo czwarty prawie zawsze psuje efekt. Najbezpieczniejsze zestawy to biel ze złotem, czerwień z naturalnym drewnem oraz sama biel z surową bawełną. Trzecia decyzja dotyczy skali: ozdoby powinny mieć zróżnicowaną wielkość, bo choinka obwieszona samymi identycznymi bombkami wygląda płasko.
Ozdoby z papieru
Papier jest najtańszym i najbardziej wdzięcznym materiałem, bo pozwala pracować szybko i pozwala na błędy. Klasyką są gwiazdki składane z pasków, kule z ośmiu kółek sklejonych na zakładkę oraz bombki z pasków papieru zgiętych w kulę i spiętych zszywaczem. Wszystkie trzy robi się w kilka minut i wszystkie da się wykonać z makulatury, starych nut albo map.
Bardziej wymagające są modele przestrzenne składane z jednego arkusza, czyli klasyczne origami, oraz gwiazdy niemieckie z ośmiu długich pasków. Pełny zestaw modeli papierowych razem z instrukcjami zebraliśmy we wpisie o ozdobach na choinkę z papieru. Warto też sięgnąć po nasze origami dla dzieci, bo połowa modeli sprawdza się jako zawieszki po dodaniu nitki.
Ozdoby z filcu i tkanin
Filc jest materiałem idealnym na choinkę z jednego powodu: nie strzępi się na brzegach, więc wystarczy wyciąć kształt nożyczkami i nie trzeba niczego obrębiać. Do tego jest miękki, więc nie tłucze się przy zdejmowaniu i jest bezpieczny w domu z małym dzieckiem. Z filcu robi się gwiazdki, choinki, serca, bałwanki i zwierzęta, a całą technikę pokazujemy w naszych świątecznych ozdobach z filcu.
Osobna kategoria to bombki obszywane filcem albo tkaniną, gdzie na styropianową kulę naklejasz kawałki materiału zachodzące na siebie jak łuski. Ta technika ratuje też stare, obtłuczone bombki szklane. Szczegółową instrukcję znajdziesz we wpisie o bombkach z filcu. Z resztek tkanin można też uszyć płaskie ozdoby wypełnione watoliną, co jest dobrym pierwszym projektem na maszynie, opisanym w naszych podstawach szycia.
Ozdoby ze sznurka i naturalnych materiałów
Surowa bawełna, juta i drewno wróciły do świątecznych dekoracji na dobre, bo pasują do wnętrz, w których czerwień ze złotem wygląda obco. Ze sznurka powstają choinki nawijane na stożek, gwiazdy owijane wokół patyczków i całe kolekcje makramowe. Instrukcję dla najpopularniejszej z nich znajdziesz we wpisie o choince z makramy, a bardziej dekoracyjny motyw opisujemy w tekście o aniele z makramy.
Z materiałów naturalnych świetnie sprawdzają się plastry suszonej pomarańczy, laski cynamonu związane wstążką, szyszki pomalowane od końcówek łusek oraz krążki drewna z wypalonym wzorem. Pomarańcze suszy się w piekarniku w pięćdziesięciu stopniach przez około trzy godziny, przy uchylonych drzwiczkach. Takie ozdoby pachną przez cały grudzień i po świętach można je wyrzucić bez żalu do kompostu.
Ozdoby z masy i odlewane
Masa porcelanowa, masa solna i beton dekoracyjny dają ozdoby o zupełnie innym charakterze: ciężkie, matowe, przypominające ceramikę. Robi się je z formy albo wykrawa foremkami do ciastek, a po wyschnięciu maluje albo zostawia w naturalnym kolorze. Zaletą jest trwałość, bo taka ozdoba przetrwa dziesiątki lat, a wadą czas schnięcia wynoszący od jednego do trzech dni.
Gotową instrukcję z proporcjami masy znajdziesz w naszych ozdobach na choinkę z masy porcelanowej. Jeśli wolisz surowszy efekt, sprawdzą się techniki opisane przy doniczkach z cementu, bo beton w małej skali daje bardzo dobre zawieszki. Pamiętaj tylko, żeby otwór na sznurek zrobić przed wyschnięciem, bo potem nie da się go już wywiercić bez pęknięcia.
Ozdoby, które zrobią dzieci
Dzieci potrzebują projektów, które kończą się w kwadrans i od razu nadają się do powieszenia. Najlepiej działają łańcuchy z kolorowego papieru, gwiazdki z patyczków po lodach sklejone w sześcioramienny kształt, aniołki z papierowych talerzyków i bombki wypełnione konfetti. Wszystkie są odporne na nierówności wykonania, co przy dziecięcych pracach jest kluczowe.
Osobny zestaw pomysłów dostosowanych do wieku zebraliśmy w naszych świątecznych pracach plastycznych oraz w wersji z delikatniejszym materiałem, czyli ozdobach choinkowych z bibuły dla dzieci. Najprostszym projektem, od którego warto zacząć z młodszym dzieckiem, jest łańcuch na choinkę.
Styl i inspiracje
Jeśli szukasz konkretnego kierunku estetycznego, warto zacząć od decyzji, czy choinka ma być tradycyjna, czy minimalistyczna, bo to determinuje wszystkie kolejne wybory. Przegląd współczesnych rozwiązań, palet i sposobów ubierania choinki zebraliśmy we wpisie o nowoczesnych ozdobach choinkowych. Jeśli natomiast ciągnie cię w stronę nostalgii, zajrzyj do tekstu o ozdobach choinkowych z czasów PRL.
Osobnym, coraz popularniejszym kierunkiem jest choinka ubrana w całości w rzeczy, które inaczej trafiłyby do kosza. Nakrętki, żarówki, gazety, kapsle i opakowania po jajkach dają zaskakująco dobre efekty, a przy okazji uczą dzieci sensownego podejścia do odpadów. Cały zestaw takich projektów opisujemy w tekście o ozdobach choinkowych z recyklingu.
Najczęstsze pytania o ozdoby choinkowe DIY
Kiedy zacząć robić ozdoby choinkowe?
Najlepiej w połowie listopada, bo ozdoby z mas samoutwardzalnych schną od jednego do trzech dni, a suszenie pomarańczy i szyszek zajmuje kolejne popołudnie. Papierowe i filcowe można robić nawet w Wigilię.
Ile ozdób potrzeba na choinkę?
Na drzewko o wysokości stu osiemdziesięciu centymetrów przyjmuje się około sześćdziesięciu do osiemdziesięciu ozdób w trzech różnych wielkościach, plus łańcuch albo lampki. Lepiej mieć mniej ozdób w zróżnicowanych rozmiarach niż dużo identycznych.
Jak przechowywać własnoręczne ozdoby?
W kartonowym pudle z przegródkami, przełożone bibułą, w suchym miejscu. Nigdy w foliowych workach, bo pod folią zbiera się wilgoć i ozdoby z mas oraz materiałów naturalnych pleśnieją.